เห็บหมัด ค้นคว้าอิสระ

วันจันทร์ที่ 24 ธันวาคม พ.ศ. 2555

ความสำคัญ

สิ่งสำคัญไม่ใช้สิ่งที่เราคอยดูและมองแต่เราต้องดูแลสิ่งสำคัญนั้น

เขียนโดย เจษฎ์ ยางนอก ที่ 04:13 ไม่มีความคิดเห็น:

ส่งอีเมลข้อมูลนี้BlogThis!แชร์ไปยัง X แชร์ไปที่ Facebook แชร์ใน Pinterest

บทความที่ใหม่กว่า บทความที่เก่ากว่า หน้าแรก

สมัครสมาชิก: ความคิดเห็น (Atom)

คลังบทความของบล็อก

▼ 2012 (2)
- ▼ ธันวาคม (1)
  - ความสำคัญ
- ► กันยายน (1)

เกี่ยวกับฉัน

เจษฎ์ ยางนอก: บุรีรัมย์, ลำปลายมาศ, Thailand

ดูโปรไฟล์ทั้งหมดของฉัน

จัดทำโดย

เด็กชายเจษฎ์ นามสกุลยางนอก ค้นคว้าอิสระเรื่องเห็บหมัด

โรงเรียนลำปลายมาศพัฒนา

ความรู้พื้นฐาน



		เห็บ-หมัด หรือ หมัด-เห็บ ถึงวันนี้คุณแน่ใจแล้วหรือยังว่าเรียกสัตว์ประหลาด 2 ชนิดนี้ได้ถูกต้อง หลายคนมองว่าเขาเป็นตัวประหลาดแต่จริงๆแล้ว เขาเป็นสิ่งที่คนเลี้ยงสุนัขคุ้นเคยกันดี แต่หลายๆคนก็ยังเรียกผิดเรียกถูกกันอยู่ เคยสงสัยไหมค่ะว่าเห็บกับหมัดเป็นตัวเดียวกันหรือเปล่า ถ้าไม่ใช่ สิ่งมีชีวิต ทั้ง 2 ชนิดนี้แตกต่างกันอย่างไร มีวิธีการกำจัดและป้องกันได้อย่างไรบ้าง
		หมัด หมัดจัดเป็นสัตว์จำพวกแมลงที่ไม่มีปีก มีลำตัวสีแดง มองจากภายนอก จะพบลำตัวของหมัดแบนด้านข้าง ขนาดความยาวลำตัวจะเล็ก ประมาณ 1.5-4 มิลลิเมตร เป็นลักษณะปล้องๆต่อกัน มีขาอยู่ 3 คู่ ดังรูปที่ 1 รูปที่ 1 ภาพแสดงรูปร่างลักษณะของหมัด เมื่อขยายพันธุ์ตัวเมียจะวางไข่อยู่นอกตัวสุนัข ครั้งละประมาณ 20 ใบ ไข่มักจะอยู่ตามร่องหรือรอยแตกของพื้นและผนังบริเวณที่สุนัขอาศัยอยู่ และจะกินเลือดที่ติดมากับอุจจาระของหมัดตัวเต็มวัยเป็นอาหาร หมัดที่โตเต็มที่แล้วจะกลายเป็นตัวเต็มวัยมีที่ความสามารถจะขยายพันธุ์, หาอาหาร และดำรงชีวิตได้ด้วยตนเองแล้ว ดังรูปที่ 2 รูปที่ 2 ภาพแสดงวงจรชีวิตของหมัด เนื่องจากหมัดมีความว่องไวในการเคลื่อนไว เมื่อหลบซ้อนตัวอยู่ภายใต้ขนของสุนัข หมัดจะเดินอย่างเชื่องช้า หรือหยุดนิ่งในขณะกินอาหาร แต่เมื่อรู้สึกตัวว่าถูกรุกรานหรือเป็นที่จ้องมองของมนุษย์ เวลาที่เราเปิดขนของสุนัขออก เขาก็จะรีบวิ่งอย่างเร็วจี้ หรืออาจกระโดดหนีไปเลย เพราะหมัดมีความสามารถในการกระโดดได้ไกลมาก ดังนั้นถ้าเราเห็นตัวแดงๆ ลำตัวแบนด้านข้าง และวิ่งเร็วจี้อย่างนี้ก็พอจะสรุปได้ว่าเป็น "หมัด" แล้วล่ะนะค่ะ แต่หมอมีวิธีที่ให้คุณเจ้าของสังเกตง่ายๆอีกวิธี วิธีที่ว่าก็คือ สังเกตตามขนของสุนัข เราอาจจะพบอุจจาระของหมัด เรียกอีกอย่างว่า "ขี้หมัด" ซึ่งมีลักษณะเหมือนเศษดินเป็นเม็ดเล็กๆ สีดำหรืออาจเป็นสีแดงอมดำ โดยปกติจะพบอยู่เป็นจำนวนมากและขี้หมัดอันนี้ไม่วิ่งหนีแน่นนอน แต่เราต้องแยกให้ได้ก่อนว่าเป็นขี้หมัดหรือเศษดินกันแน่ โดยใช้วิธีดังต่อไปนี้ เอากระดาษสีขาวมา 1 แผ่นขนาดพอเหมาะ ประมาณ 10 × 10 เซนติเมตร หรือจะใหญ่ว่านี้ก็ได้ รูปที่ 3 ภาพกระดาษขนาด 10 × 10 เซนติเมตร เอากระดาษดังกล่าวชุบน้ำให้เปียก แต่อย่าแช่กระดาษในน้ำนานนะคะ เพราะกระดาษจะเปื่อยจนขาดจะใช้ ไม่ได้ เอาขี้หมัดที่สงสัยวางลงบนกระดาษที่เปียกซัก2-3 อัน รูปที่ 4 ภาพขี้หมัดบนกระดาษที่เปียกน้ำ จากนั้นใช้เล็บของเรากดบี้แล้วลากให้เป็นทางยาวตรงๆ รูปที่ 5 ภาพแสดงการใช้เล็บกดบี้แล้วลากออก สรุปผลจากสีของเส้นที่ลากได้ว่าเป็นขี้หมัดหรือไม่ รูปที่ 6 อ่านสีที่ปลายเส้น โดยถ้าเห็นเป็นเส้นสีดำหรือสีเทาเข้มจะสรุปได้ว่าเป็นเศษดิน แต่ถ้าเป็นเส้นสีน้ำตาลแดงหรือสีแดงคล้ำอันนี้จะสรุปได้ว่าเป็นขี้หมัด แต่มีข้อแม้ว่าจะต้องเป็นสีน้ำตาลแดงหรือสีแดงคล้ำเกือบทุกเส้นที่ทำแบบนี้ ไม่ใช่เจอเพียงเส้นเดียวนะคะ สาเหตุที่จะต้องเป็นเส้นสีน้ำตาลแดงหรือสีแดงคล้ำเท่านั้น เนื่องจากเม็ดเลือดมีสารฮีโมโกลบินเป็นส่วนประกอบจึงทำให้เม็ดเลือดมีสีแดง เมื่อหมัดกินเลือดของสุนัขเป็นอาหาร อุจจาระที่ออกมาจึงมีสีที่ปนแดงด้วยเช่นกัน เพราะมีสารฮีโมโกลบินอยู่ด้วยนั้นเอง เมื่อรู้ชัดว่าเป็นขี้หมัดแน่นอน คุณเจ้าของก็รู้ได้เลยว่าสุนัขของท่านกำลังถูกรานหรือมีอันตรายเกิดขึ้นกับน้องหมาแล้ว *อันตรายที่เกิดจากหมัด* อันตรายที่เกิดจากหมัดมีทั้งทางตรงและทางอ้อม อันตรายทางตรง คือ เมื่อหมัดกัด หมัดจะปล่อยน้ำลายลงไปในชั้นผิวหนัง ทำให้เกิดการแพ้ในตำแหน่งที่กัด ซึ่งจะพบว่าเกิดตุ่มแดงหรือผื่นแดงอักเสบ เมื่อเกิดการอักเสบน้องหมาก็จะคันแล้วเกาอย่างเมามัน สุดท้ายผิวหนังก็จะอักเสบรุนแรงและเป็นแผลในที่สุด ผิวหนังที่เกิดการอักเสบจะมีลักษณะเปียกและเจ็บปวดมาก ถ้าเป็นเรื้อรังผิวหนังบริเวณนั้นจะหนาตัว และมีสีเข้มผิดปกติ ตำแหน่งที่พบได้บ่อยๆ คือบริเวณเอว, สะโพก, หน้าท้อง, บริเวณขาหนีบและลำคอ อันตรายทางอ้อม คือจะนำพวกพยาธิตัวตืดมาสู่น้องหมาของเรา เมื่อรู้ว่าหมัดมีอันตรายต่อน้องหมาอย่างนี้แล้วเราก็ยิ่งต้องหาทางกำจัดและการควบคุมป้องกันอย่าให้มาทำร้ายน้องหมาของเราได้ *การกำจัดและควบคุมป้องกันหมัด* มีหลักการดังต่อไปนี้ 1. การใช้สารเคมีเพื่อฆ่าหมัดบนตัวสุนัข - ปลอกคอกันเห็บหมัด - ยาหยดหลัง - สารเคมีผสมน้ำอาบหรือเป็นแชมพูอาบน้ำสุนัข 2. การกำจัดตัวอ่อนของหมัดในสิ่งแวดล้อมที่สุนัขอาศัยอยู่ - สารเคมีผสมน้ำเพื่อใช้ราดสิ่งแวดล้อม - ทำความสะอาดกรง, คอก สิ่งปูรองที่สุนัขอาศัยอยู่ 3. การป้องกันการติดหมัดซ้ำจากสิ่งแวดล้อม - หมั่นทำความสะอาดที่อยู่อาศัยของสุนัข - ใช้ยาหยดหลังสม่ำเสมอ
		ได้ตามหลักการดังกล่าวเราก็จะสามารถกำจัดหมัดได้ อย่างง่ายดาย ต่อไปเรามาทำความรู้จักกับเห็บบ้างดีกว่านะคะ ว่าแตกต่างจากเห็บอย่างไร
		เห็บ เจ้าของเจ้าตูบทราบไหมคะว่า เห็บเป็นแมลงที่มีขา 8 ขา ลำตัวแบนทางด้านบนและด้านล่าง มีรูปร่างเป็นลูกนัทหรือลูกเกต นอกจากนี้เห็บยังแบ่งออกเป็น 2 ชนิดใหญ่ คือเห็บแข็งและเห็บอ่อน แต่เห็บอ่อนจะมีผิวที่ลำตัวคล้ายหนัง ทำให้ลำตัวอ่อนนุ่ม ส่วนเห็บแข็งลำตัวจะแข็งกว่า รูปที่ 7 ภาพแสดงรูปร่างลักษณะของเห็บ (ซ้าย = เห็บอ่อน, ขวา =เห็บแข็ง) จากข้อมูลรูปร่างลักษณะของหมัดข้างต้นเมื่อเทียบกับเห็บแล้วจะเห็นได้ว่าแตกต่างกันอย่างชัดเจน อย่างนี้เจ้าของเจ้าตูบก็คงพอจะแยกกันได้แล้วใช่ไหมคะ รูปที่ 8 แสดงภาพเปรียบเทียบเห็บ-หมัด (ซ้าย = หมัด, ขวา = เห็บ) วงจรชีวิตของเห็บมีด้วยกัน 4 ระยะ คือ ไข่, ตัวอ่อน, ตัวกลางวัยและตัวเต็มวัย หลังจากผสมพันธุ์ ตัวเมียจะต้องดูดกินเลือดจนตัวเปล่งจากนั้นจึงจะลงมาวางไข่ตามสิ่งแวดล้อม ตัวอ่อน, ตัวกลางวัยและตัวเต็มวัยล้วนแล้วแต่ต้องดูดเลือดของสุนัขกินเป็นอาหารด้วยกันทั้งนั้น ซึ่งการกินอาหารของเห็บจะใช้อวัยวะบางส่วนของปากเจาะผ่านผิวหนังและยึดติดกับผิวหนังของสุนัขอย่างหนาแน่น ดังนั้นเวลาดึงเห็บออกจากผิวหนังจะทำให้เกิดแผลและมีเลือดไหลที่หยุดยากเพราะน้ำลายของเห็บจะมีสารป้องกันการแข็งตัวของเลือด รูปที่ 9 ภาพแสดงวงจรชีวิตของเห็บ *อันครายที่เกิดจากเห็บ* ก่อให้เกิดบาดแผลจากการกัดของเห็บ และยังอาจก่อให้เกิดการติดเชื้อเฉพาะแห่งตามมาอีกด้วย โดยเฉพาะเชี้อแบคทีเรียจะส่งผลให้แผลดังกล่าวกลายเป็นแผลหนอง หรืออันตรายจากการดูดกินเลือดของเห็บ ถ้าเห็บมีจำนวนหลายตัวก็จะทำให้สูญเสียเลือดจำนวนมากจนอาจก่อให้เกิดภาวะโลหิตจาง เห็บเป็นตัวนำเชื้อโรคได้หลายชนิด เช่น แบคทีเรียและพยาธิเม็ดเลือด โดยเฉพาะพยาธิเม็ดเลือดอาจก่อให้เกิดอันตรายจนถึงชีวิตได้ เมื่อเห็นโทษแบบนี้แล้วคุณเจ้าของควรรีบหาวิธีกำจัดศัตรูตัวร้ายเหล่านี้โดยเร็วนะคะ *การกำจัดและควบคุมป้องกันเห็บ* มีหลักการคล้ายกับการกำจัดหมัดแต่มีข้อแตกต่างกัน คือหมัดจะวางไข่ตามร่องหรือรอยแตกของพื้นและผนัง ส่วนเห็บจะวางไข่บนพื้นดินและใบหญ้าที่ชื้น ดังนั้นการกำจัดเห็บในสิ่งแวดล้อมจึงควรมีการปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อม เพื่อทำให้สภาพแวดล้อมไม่เหมาะสมต่อการวางไข่และการดำรงชีวิตของตัวอ่อน เช่น การพรวนดินเพื่อดายให้ดินแห้ง, การเผาเศษไม้ใบหญ้าที่หมักหมมทิ้งไว้ นอกจากนี้การควบคุมการกลับมาติดเห็บอีกครั้งจะต้องทำต่อเนื่องและยาวนาน เพราะเห็บมีความสามารถในการดำรงชีวิตอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้นานเป็นเดือนหรืออาจถึงเป็นปี แม้จะไม่ได้กินอาหารเลยก็ตาม
		มาถึงตรงนี้คุณเจ้าของคงพอที่จะแยกเห็บและหมัดออกจากกันได้แล้วใช่ไหมค่ะ แต่ไม่ว่าจะเป็นเห็บหรือหมัด ก็ก่อให้เกิดอันตรายต่อน้องหมาที่รักของเราได้ทั้งนั้น ดังนั้นเมื่อเราทราบถึงวิธีการกำจัดและควบคุมเห็บ-หมัดไม่ได้ยากเย็นอย่างที่คิด เราก็ควรจะรีบจัดการกับเห็บ-หมัดให้หมดไปจากตัวของน้องหมาได้แล้วนะคะ หลายคนอาจบอกว่าทำไมหยอดยาก็แล้ว ฉีดยาก็แล้ว แต่ก็ยังไม่หมดไปเสียที ก็เพราะว่าบนตัวสุนัขที่เจ้าของเห็นเป็นเพียง 10% ของที่อยู่บนพื้นเท่านั้นนะคะ นั้นหมายความว่านอกจากบนตัวสุนัขแล้ว เรายังต้องจัดการกับสิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบๆ ตัวสุนัขด้วยเพราะนั้นคือแหล่งเพาะพันธุ์ที่สำคัญของเห็บ-หมัด ทำแบบนี้ต่อเนื่อง 2-3 เดือนก็จะเริ่มเห็นผลแล้วล่ะค่ะ ดังนั้นก็อย่าพึ่งหมดกำลังใจในการกำจัดศัตรูตัวจิ๋วของเจ้าตูบก่อนนะ

ชนิดของหมัด

หมัด (Flea)

หมัดจัดอยู่ใน Order Siphonaptera ลักษณะสำคัญของแมลงใน Order นี้คือมีการเจริญแบบสมบรูณ์ (complete metamorphosis) มีปากแบบเจาะดูด (piercing suckling mouthparts) ไม่มีปีกแต่มีขาคู่หลังซึ่งแข็งแรงมาก (jumping legs) ทำให้สามารถกระโดดได้สูงและไกล ลำตัวสีน้ำตาลเข้ม แบนเป็นรูปไข่ตั้งฉากกับพื้น (laterally flatten) ทำให้สามารถเคลื่อนที่ได้เร็วเมื่ออาศัยอยู่บนสัตว์ที่มีขนปกคลุม ส่วนท้องแบ่งเป็นปล้องชัดเจนตัวผู้จะเห็นอวัยวะสืบพันธุ์ขดกลมอยู่ ส่วนตัวเมียจะเห็นถุงเก็บสเปิร์ม (spermatheca) ชัดเจน หมัดบางชนิดเช่นหมัดสุนัขและหมัดแมวจะเห็นขนที่หนาแข็ง (comb หรือ ctenidium) อยู่บริเวณเหนือปาก (genal comb) และที่อกปล้องแรก (pronotal comb) ซึ่ง comb นี้ใช้จำแนกชนิดของหมัดได้

รูปที่ 1 แสดงลักษณะโดยทั่วไปของหมัด

เห็บและการควบคุม

เห็บและการควบคุม

เห็บเป็นปรสิตภายนอกที่สำคัญมากชนิดหนึ่งของสุนัขในเมืองไทย ซึ่งก่อปัญหาต่าง ๆ มากมายให้กับสุนัขและเจ้าของ

วงชีวิตของเห็บ

เห็บมีวงจรชีวิต 4 ระยะ คือ

1. ไข่ (egg) จะรวมอยู่กันเป็นกอง ๆ ประมาณ 4,000 ฟอง

2. ตัวอ่อน (larva หรือ Seed ticks) มี 6 ขา

3. ตัวกลางวัย (Nymph) มี 8 ขา

4. ตัวเต็มวัย (Adult) มี 8 ขา

ในวงจรชีวิตของเห็บจัดเป็น 3-host ticks หมายถึงในช่วงอายุของเห็บจะมีการออกจากตัวสุนัข 3 ครั้ง เพื่อวางไข่และลอกคราบ โดยสามารถอาศัยอยู่ตามพื้นบ้าน ผนัง มุมกรงสุนัข ตลอดจนสนามหญ้าที่สุนัขเดินผ่าน โดยที่จะมีการผสมพันธุ์กันบนตัวสุนัข แล้วลงมาวางไข่นอกตัวสุนัข หลังจากตัวเมียวางไข่แล้วก็จะตาย และก่อนที่เห็บจะออกจากตัวสุนัขทุกครั้ง เห็บจะดูดกินเลือดจนตัวเปล่งเต็มที่ (engorge) เสียก่อนเสมอ

ปัญหาและอันตรายที่เกิดจากเห็บ

1. สูญเสียเลือดอย่างเรื้อรัง และเกิดสภาวะโลหิตจางเนื่องจากทุกระยะของเห็บยกเว้นไข่จะดูดกินเลือดสุนัขนั่นเอง

2. เกิดบาดแผลบนผิวหนังของสุนัข ซึ่งอาจพัฒนาไปสู่สภาวะผิวหนังติดเชื้อเป็นหนอง

3. ก่อให้เกิดความรำคาญและอาการคัน เนื่องจากน้ำลายเห็บ ทำให้สุนัขเกาและเกิดแผลตามมาได้

4. การติดเชื้อพยาธิในเม็ดเลือด

4.1 โรคไข้เห็บ (Babesiosis)

4.2 Ehrlichiosis

4.3 Hepatozoonosis

5. ทำให้เกิดอัมพาตเนื่องจากเห็บ (Ticks paralysis)

การควบคุมและกำจัด

1. การควบคุมโดยการใช้สารเคมี

2. การควบคุมโดยชีววิธี

3. การควบคุมแบบผสมผสาน

4. การควบคุมโดยการใช้วัคซีน

ซึ่งในที่นี้จะกล่าวเฉพาะการควบคุมโดยการใช้สารเคมีเท่านั้น เนื่องจากอีก 3 วิธีที่เหลือยังไม่เป็นที่นิยมและอยู่ในระหว่างการศึกษาทดลอง

รูปแบบของการใช้สารเคมีในการกำจัดเห็บ

1. แชมพูกำจัดเห็บหมัด ประกอบไปด้วย แชมพูฟอกและทำความสะอาดตัวสุนัข ซึ่งจะมีส่วนของสารเคมีหรือสารสกัดจากธรรมชาติที่มีผลในการกำจัดเห็บหมัด ซึ่งส่วนใหญ่จะทำให้เห็บหลุดจากตัวสุนัขชั่วคราว การอาบต้องใช้เวลาอย่างน้อย 10 นาที ก่อนล้างออก

2. แป้งโรยตัว ซึ่งผู้ผลิตมักแนะนำให้โรยตัวหลังอาบน้ำ แต่ผู้เขียนเห็นว่าควรจะโรยตัวก่อนการอาบน้ำมากกว่า เพื่อขจัดสารเคมีออกจากตัวสุนัขก่อนที่สุนัขจะเลียแล้วก่อให้เกิดความเป็นพิษได้

3. สเปรย์ ใช้สารเคมีเจือจางพ่นลงบนตัวสุนัขโดยเฉพาะบริเวณที่เห็บเกาะ มีผลทำให้เห็บตายได้

4. สารเคมีเข้มข้นชนิดผงหรือสารละลาย ที่ใช้ผสมน้ำเพื่อราดตัว จุ่มตัว หรืออาบตัวสุนัขเพื่อฆ่าเห็บและหมัด เหา สุนัขได้

5. กลุ่มเวชภัณฑ์ชนิดฉีด มีฤทธิ์ทำให้เห็บเกิดอัมพาตจนตายได้

6. กลุ่มสารเคมีหยดผิวหนัง (Spot on) สารเคมีจะคงตัวอยู่ในชั้นไขมันใต้ผิวหนังในช่วงเวลาหนึ่ง มีฤทธิ์ในการฆ่าเห็บหมัด

7. ปลอกคอกันเห็บหมัด (Collars)

วิธีการควบคุมเห็บที่ถูกต้อง

เพื่อให้การควบคุมเห็บมีประสิทธิภาพสูง จำเป็นต้องมีการควบคุมเห็บพร้อมกันทั้ง 2 ส่วน คือ

1. การควบคุมบนตัวสุนัข

2. การควบคุมภายนอกตัวสุนัข หรือสิ่งแวดล้อมที่อยู่อาศัย โดยการพ่นสารเคมีกำจัดเห็บตามบริเวณซอกกรง บริเวณที่สุนัขนอน สนามหญ้า โดยใช้เครื่องสเปรย์คันโยกหรือฝักบัวรดน้ำต้นไม้

หลักในการควบคุมเห็บสุนัขให้ได้ผลดีและมีประสิทธิภาพ อาจสรุปได้ดังนี้

1. เลือกใช้สารเคมีที่มีประสิทธิภาพสูง และเห็บไม่ดื้อต่อสารชนิดนั้น

2. มีการควบคุมเห็บทั้งบนตัวสุนัขและภายนอกตัวสุนัข

3. เลือกใช้วิธีการที่ถูกต้องเหมาะสม และมีประสิทธิภาพ

4. ใช้สารเคมีในขนาดที่ถูกต้องตามที่ระบุไว้ในฉลากกำกับสารเคมี

5. ทำการควบคุมเห็บในสุนัขทุกตัวที่เลี้ยงอยู่รวมกัน หรือใช้พื้นที่ร่วมกันอย่างสม่ำเสมอ

6. สามารถใช้รูปแบบการควบคุมเห็บบนตัวสุนัขได้มากกว่า 1 วิธี เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด

คัดลอก ดัดแปลง และเรียบเรียงจากเอกสารการประกวดสุนัข 2545 “เห็บสุนัขและการควบคุม” ของ รศ. น.สพ. ดร.อาคม สังข์วรานนท์ ภาควิชาปรสิตวิทยา คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

วิธีกำจัดง่ายๆ

วิธีกำจัดหมัด เห็บ ในสุนัขและแมวโดยใช้สมุนไพร

เมื่อเริ่มเข้าสู่หน้าฝนน้องหมา น้องแมวน้อยนี้จะมีตัวเห็บ หรือหมัด สร้างความรำคาญให้กับกับสัตว์เลี้ยงแล้ว ยังสร้างความรำคาญให้กับเจ้านายของมันด้วย บางคนถึงขั้นมีอาการแพ้ อาการคัน เมื่อโดนหมัดหมากัด และยังเป็นที่มาของอีกหลายๆโรค โรคเกี่ยวกับพยาธิตัวตืด โรคผิวหนังอักเสบ เป็นต้น วันนี้ทางร้านข้าวเหนียวปายเพชอปขอรวบรวมข้อมูล เกี่ยวกับวิธีกำจัดเจ้าปีศาจดูดเลือดนี้มาให้ค่ะ และที่สำคัญปราศจากสารเคมีล้วนๆ เน้นธรรมชาติ ปลอดภัย 100% ค่ะ เริ่มโดย

จากผลงานวิจัย เรื่อง “การพัฒนาสมุนไพรเพื่อใช้ภายนอกในทางสัตวแพทย์” โดย รศ.ดร.น.สพ. ณรงค์ จึงสมานญาติ และคณะฯ คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พบว่า มีพืชไทย 16 ชนิด ที่มีฤทธิ์ในการฆ่าเห็บได้ และพบวิธีสกัดแบบง่ายที่เกษตรกรหรือผู้เลี้ยงสุนัขสามารถทำได้เอง สามารถกำจัดเห็บสุนัข แมว หมัด เหา รวมถึงเห็บโคได้ด้วย โดยมีชนิดและขั้นตอนต่างๆ ดังนี้
เมล็ดน้อยหน่า บดเมล็ดน้อยหน่าให้เป็นผง แช่ด้วยน้ำที่มีแอลกอฮอล์ 1 ใน 10 ส่วน (10%แอลกอฮอล์) โดยใส่แค่พอท่วมผงเมล็ดน้อยหน่า แช่ทิ้งค้างคืนไว้ 1 คืน รุ่งขึ้นจึงค่อยกรองคั้นเก็บส่วนน้ำ แล้วใช้ 10% แอลกอฮอล์หรือน้ำ เทล้างผงเมล็ดน้อยหน่า อีก 2 ครั้ง ด้วยปริมาตรเท่าเดิม จากนั้นกรองคั้นส่วนน้ำมารวมกันเป็นสูตรเข้มข้น ใช้ฉีดพ่นฆ่าเห็บบนตัวสัตว์ได้ทั้งเห็บตัวอ่อนและเห็บตัวแก่ พ่นสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง ติดต่อกันอย่างน้อย 4-6 สัปดาห์
วิธีที่ดีที่สุดให้ฉีด ฆ่าเห็บตัวอ่อนเป็นประจำทุกสัปดาห์ เพื่อไม่ให้เห็บที่ขึ้นตัวสัตว์ใหม่นั้นดูดเลือดสุนัข จนเจริญตัวเป็นตัวแก่ โดยเฉพาะในโค เห็บที่ขึ้นใหม่จะเป็นเห็บตัวอ่อนเท่านั้น จึงสามารถเจือจางสารสกัดสูตรเข้มข้นที่ได้ อีก 300 เท่า เพื่อฆ่าเฉพาะตัวอ่อนเห็บอย่างเดียว ที่จะขึ้นใหม่จากพื้น สำหรับเห็บสุนัขต้องใช้สูตรเข้มข้นทุกครั้ง เพราะเห็บที่ขึ้นใหม่ จะเป็นทั้งเห็บตัวอ่อน เห็บตัวกลางวัย และเห็บตัวเต็มวัย ไม่ใช่เฉพาะเห็บตัวอ่อนอย่างเดียวเหมือนของเห็บโค

เมล็ดมันแกว บดเมล็ดมันแกวให้เป็นผง เติมน้ำ 2 เท่า ของน้ำหนักผงเมล็ดมันแกว ต้มนาน 20 นาที ขณะต้มคอยเติมน้ำให้เท่าเดิม อย่าให้น้ำแห้ง กรองส่วนน้ำมาเก็บไว้ในตู้เย็น 7-20 วัน แล้วจึงนำมาผสมน้ำอีก 220 เท่า ฉีดพ่นฆ่าเห็บตัวอ่อนบนตัวโค สัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง หรือผสมน้ำ 5 เท่า สำหรับฉีดพ่นเห็บตัวแก่ไม่ให้ออกไข่ ทั้งของสุนัขและโค

น้ำมันตะไคร้ แกง โดยการกลั่นใบตะไคร้แกงด้วยไอน้ำ ด้วยชุดกลั่นสำหรับเกษตรกร ใบตะไคร้แกงสด 10 กิโลกรัม กลั่นน้ำมันได้ 40 ซีซี ผสมด้วยแอลกอฮอล์ (95%) 16 เท่า ใช้ฉีดฆ่าเห็บตัวอ่อนบนตัวโคและสุนัข ถ้าต้องการพ่นฆ่าเห็บตัวแก่ไม่ให้ออกไข่ด้วย ให้ผสมน้ำมันตะไคร้แกงด้วยแอลกอฮอล์ได้เพียง 4 เท่า ฉีดพ่นบนตัวโคและสุนัขสัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง ห้ามพ่นเข้าตาสัตว์ เนื่องจากผสมกับแอลกอฮอล์ เพราะแอลกอฮอล์จะทำให้แสบตา หากถูกตาสัตว์จะทำให้กระจกตาขุ่นและเป็นแผลได้
ทางที่ดีให้พ่นตาม ซอกมุม หลุม ของพื้นบริเวณที่สัตว์นอนหลับ ซึ่งเห็บโคจะปล่อยตัวลงพื้น 1 ครั้ง เพื่อวางไข่ที่พื้น ส่วนเห็บสุนัข แมว จะปล่อยตัวลงพื้นในขณะสุนัข แมว นอนหลับ เพื่อลอกคราบ 2 ครั้ง (เห็บตัวอ่อนดูดกินเลือดอยู่บนตัวสุนัข 4-5 วัน จะปล่อยตัวลงพื้น คลานหาซอกมุม หลุม ที่ปลอดภัย เพื่อลอกคราบเป็นตัวกลางวัย แล้วขึ้นตัวสุนัขใหม่ดูดกินเลือดอีก 4-5 วัน แล้วปล่อยตัวลงพื้นเพื่อลอกคราบเป็นตัวเต็มวัยขึ้นสุนัข ดูดเลือดและผสมพันธุ์กันแล้วปล่อยตัวลงพื้นอีก 1 ครั้ง เพื่อวางไข่ ประมาณ 2,000 ฟอง ต่อตัว หลังจากนั้น 3 สัปดาห์ ไข่เห็บจะฟักออกมาเป็นตัวเห็บอ่อน คลานขึ้นสุนัขตัวใหม่

น้ำมันตะไคร้หอม ใช้ชุดเครื่องกลั่นด้วยไอน้ำสำหรับเกษตรกร ได้น้ำมัน 70 ซีซี จากใบตะไคร้หอมสด 10 กิโลกรัม นำน้ำมันตะไคร้หอมที่กลั่นได้มาผสมด้วยแอลกอฮอล์ (95%) 12 เท่า ใช้ฉีดฆ่าเห็บตัวอ่อนบนตัวโคและสุนัข แมว ถ้าต้องการพ่นฆ่าเห็บตัวแก่ ให้ผสมน้ำมันตะไคร้หอมด้วยแอลกอฮอล์ได้เพียง 3 เท่า ฉีดพ่นตามซอกมุม หลุม ของพื้นบริเวณที่สัตว์นอนหลับ สัปดาห์ละ 1-2 ครั้ง ถ้าจะพ่นที่ตัวสัตว์ต้องห้ามพ่นเข้าตา เนื่องจากผสมกับแอลกอฮอล์ เช่นเดียวกัน

น้ำมันจากเปลือกผลส้ม บีบน้ำมันจากเปลือกผลส้มโอลูกเล็กๆ ที่เกษตรกรเด็ดทิ้ง ในกรณีที่ติดผลอ่อนมากเกินไป หรือบีบน้ำมันจากเปลือกผลส้มที่ซื้อมารับประทาน โดยบีบให้น้ำมันพุ่งใส่ขวดปากกว้าง แล้วดูดเก็บเฉพาะน้ำมันซึ่งลอยอยู่บนส่วนที่เป็นน้ำ นำมาผสมด้วยแอลกอฮอล์ (95%) 10 เท่า ของปริมาตรน้ำมัน ใช้ฉีดพ่นฆ่าเห็บโค หรือสุนัข แมว ได้ทั้งตัวอ่อนและตัวแก่ ถ้ามีเปลือกผลส้มจำนวนมาก ใช้วิธีการบีบเห็บด้วยไฮโดรลิกหรือโดยการกลั่นด้วยไอน้ำ

มะขามเปียก เป็นสารสกัดจากพืชที่มีฤทธิ์อ่อนที่สุดใน 6 ชนิดนี้ สกัดด้วยการแช่มะขามเปียกในน้ำ หรือใน 10% แอลกอฮอล์ โดยใช้น้ำหรือ 10% แอลกอฮอล์ในปริมาตร 5 เท่า ของน้ำหนักมะขามเปียก แช่ค้าง 1 คืน แล้วเทเฉพาะสารละลายมาใส่ขวดฉีดพ่นฆ่าเห็บตัวแก่ ตัวเห็บจะถูกสารสกัดจากน้ำมะขามเปียกกัดเป็นแผลตาย การใช้ 10% แอลกอฮอล์แช่สกัดจะทำให้สารละลายที่สกัดได้ไม่มีเชื้อราขึ้นด้วย
สำหรับ คนรักสุนัขที่กำลังประสบปัญหาเหล่านี้ สามารถทดลองนำไปใช้กับสุนัขแสนรักดูได้ แต่ระวังอย่าให่เข้าตาสุนัขตามที่ระบุไว้ และที่ละเลยไม่ได้ก็คือ การกำจัดเห็บตามซอกหลืบ รอยแตกตามกำแพง หรือมุมบ้านต่างๆ และหมั่นทำความสะอาดบ้านและสุนัขอยู่เสมอ

ลายน้ำ ธีม. ขับเคลื่อนโดย Blogger.