เห็บหมัด ค้นคว้าอิสระ

วันจันทร์ที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2555

มีหลายเรื่องที่เราควรรู้จากเรื่องเล็กๆ

ใกล้ตัวเราอย่างเช่น ....เห็บหมัดบนสุนัขของเราจะเห็นได้ใน

สุนัขของเราสุนัขที่คุณรักเลี้ยงไว้ เป็นเพื่อนเล่นยามเงาที่ห่างไกล

จากเพื่อนรักของคุณต้องโดนทำร้ายโดยสัตว์ตัวเล็กๆ

ชื่อเห็บ และ หมัด เป็น สิ่งมีชีวิตในสิ่งแวดล้อมหรืออีกชื่อ..ปรสิต..

นั้นเอง

เห็บหมัด ค้นคว้าอิสระ

วันจันทร์ที่ 10 กันยายน พ.ศ. 2555

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น



		เห็บ-หมัด หรือ หมัด-เห็บ ถึงวันนี้คุณแน่ใจแล้วหรือยังว่าเรียกสัตว์ประหลาด 2 ชนิดนี้ได้ถูกต้อง หลายคนมองว่าเขาเป็นตัวประหลาดแต่จริงๆแล้ว เขาเป็นสิ่งที่คนเลี้ยงสุนัขคุ้นเคยกันดี แต่หลายๆคนก็ยังเรียกผิดเรียกถูกกันอยู่ เคยสงสัยไหมค่ะว่าเห็บกับหมัดเป็นตัวเดียวกันหรือเปล่า ถ้าไม่ใช่ สิ่งมีชีวิต ทั้ง 2 ชนิดนี้แตกต่างกันอย่างไร มีวิธีการกำจัดและป้องกันได้อย่างไรบ้าง
		หมัด หมัดจัดเป็นสัตว์จำพวกแมลงที่ไม่มีปีก มีลำตัวสีแดง มองจากภายนอก จะพบลำตัวของหมัดแบนด้านข้าง ขนาดความยาวลำตัวจะเล็ก ประมาณ 1.5-4 มิลลิเมตร เป็นลักษณะปล้องๆต่อกัน มีขาอยู่ 3 คู่ ดังรูปที่ 1 รูปที่ 1 ภาพแสดงรูปร่างลักษณะของหมัด เมื่อขยายพันธุ์ตัวเมียจะวางไข่อยู่นอกตัวสุนัข ครั้งละประมาณ 20 ใบ ไข่มักจะอยู่ตามร่องหรือรอยแตกของพื้นและผนังบริเวณที่สุนัขอาศัยอยู่ และจะกินเลือดที่ติดมากับอุจจาระของหมัดตัวเต็มวัยเป็นอาหาร หมัดที่โตเต็มที่แล้วจะกลายเป็นตัวเต็มวัยมีที่ความสามารถจะขยายพันธุ์, หาอาหาร และดำรงชีวิตได้ด้วยตนเองแล้ว ดังรูปที่ 2 รูปที่ 2 ภาพแสดงวงจรชีวิตของหมัด เนื่องจากหมัดมีความว่องไวในการเคลื่อนไว เมื่อหลบซ้อนตัวอยู่ภายใต้ขนของสุนัข หมัดจะเดินอย่างเชื่องช้า หรือหยุดนิ่งในขณะกินอาหาร แต่เมื่อรู้สึกตัวว่าถูกรุกรานหรือเป็นที่จ้องมองของมนุษย์ เวลาที่เราเปิดขนของสุนัขออก เขาก็จะรีบวิ่งอย่างเร็วจี้ หรืออาจกระโดดหนีไปเลย เพราะหมัดมีความสามารถในการกระโดดได้ไกลมาก ดังนั้นถ้าเราเห็นตัวแดงๆ ลำตัวแบนด้านข้าง และวิ่งเร็วจี้อย่างนี้ก็พอจะสรุปได้ว่าเป็น "หมัด" แล้วล่ะนะค่ะ แต่หมอมีวิธีที่ให้คุณเจ้าของสังเกตง่ายๆอีกวิธี วิธีที่ว่าก็คือ สังเกตตามขนของสุนัข เราอาจจะพบอุจจาระของหมัด เรียกอีกอย่างว่า "ขี้หมัด" ซึ่งมีลักษณะเหมือนเศษดินเป็นเม็ดเล็กๆ สีดำหรืออาจเป็นสีแดงอมดำ โดยปกติจะพบอยู่เป็นจำนวนมากและขี้หมัดอันนี้ไม่วิ่งหนีแน่นนอน แต่เราต้องแยกให้ได้ก่อนว่าเป็นขี้หมัดหรือเศษดินกันแน่ โดยใช้วิธีดังต่อไปนี้ เอากระดาษสีขาวมา 1 แผ่นขนาดพอเหมาะ ประมาณ 10 × 10 เซนติเมตร หรือจะใหญ่ว่านี้ก็ได้ รูปที่ 3 ภาพกระดาษขนาด 10 × 10 เซนติเมตร เอากระดาษดังกล่าวชุบน้ำให้เปียก แต่อย่าแช่กระดาษในน้ำนานนะคะ เพราะกระดาษจะเปื่อยจนขาดจะใช้ ไม่ได้ เอาขี้หมัดที่สงสัยวางลงบนกระดาษที่เปียกซัก2-3 อัน รูปที่ 4 ภาพขี้หมัดบนกระดาษที่เปียกน้ำ จากนั้นใช้เล็บของเรากดบี้แล้วลากให้เป็นทางยาวตรงๆ รูปที่ 5 ภาพแสดงการใช้เล็บกดบี้แล้วลากออก สรุปผลจากสีของเส้นที่ลากได้ว่าเป็นขี้หมัดหรือไม่ รูปที่ 6 อ่านสีที่ปลายเส้น โดยถ้าเห็นเป็นเส้นสีดำหรือสีเทาเข้มจะสรุปได้ว่าเป็นเศษดิน แต่ถ้าเป็นเส้นสีน้ำตาลแดงหรือสีแดงคล้ำอันนี้จะสรุปได้ว่าเป็นขี้หมัด แต่มีข้อแม้ว่าจะต้องเป็นสีน้ำตาลแดงหรือสีแดงคล้ำเกือบทุกเส้นที่ทำแบบนี้ ไม่ใช่เจอเพียงเส้นเดียวนะคะ สาเหตุที่จะต้องเป็นเส้นสีน้ำตาลแดงหรือสีแดงคล้ำเท่านั้น เนื่องจากเม็ดเลือดมีสารฮีโมโกลบินเป็นส่วนประกอบจึงทำให้เม็ดเลือดมีสีแดง เมื่อหมัดกินเลือดของสุนัขเป็นอาหาร อุจจาระที่ออกมาจึงมีสีที่ปนแดงด้วยเช่นกัน เพราะมีสารฮีโมโกลบินอยู่ด้วยนั้นเอง เมื่อรู้ชัดว่าเป็นขี้หมัดแน่นอน คุณเจ้าของก็รู้ได้เลยว่าสุนัขของท่านกำลังถูกรานหรือมีอันตรายเกิดขึ้นกับน้องหมาแล้ว *อันตรายที่เกิดจากหมัด* อันตรายที่เกิดจากหมัดมีทั้งทางตรงและทางอ้อม อันตรายทางตรง คือ เมื่อหมัดกัด หมัดจะปล่อยน้ำลายลงไปในชั้นผิวหนัง ทำให้เกิดการแพ้ในตำแหน่งที่กัด ซึ่งจะพบว่าเกิดตุ่มแดงหรือผื่นแดงอักเสบ เมื่อเกิดการอักเสบน้องหมาก็จะคันแล้วเกาอย่างเมามัน สุดท้ายผิวหนังก็จะอักเสบรุนแรงและเป็นแผลในที่สุด ผิวหนังที่เกิดการอักเสบจะมีลักษณะเปียกและเจ็บปวดมาก ถ้าเป็นเรื้อรังผิวหนังบริเวณนั้นจะหนาตัว และมีสีเข้มผิดปกติ ตำแหน่งที่พบได้บ่อยๆ คือบริเวณเอว, สะโพก, หน้าท้อง, บริเวณขาหนีบและลำคอ อันตรายทางอ้อม คือจะนำพวกพยาธิตัวตืดมาสู่น้องหมาของเรา เมื่อรู้ว่าหมัดมีอันตรายต่อน้องหมาอย่างนี้แล้วเราก็ยิ่งต้องหาทางกำจัดและการควบคุมป้องกันอย่าให้มาทำร้ายน้องหมาของเราได้ *การกำจัดและควบคุมป้องกันหมัด* มีหลักการดังต่อไปนี้ 1. การใช้สารเคมีเพื่อฆ่าหมัดบนตัวสุนัข - ปลอกคอกันเห็บหมัด - ยาหยดหลัง - สารเคมีผสมน้ำอาบหรือเป็นแชมพูอาบน้ำสุนัข 2. การกำจัดตัวอ่อนของหมัดในสิ่งแวดล้อมที่สุนัขอาศัยอยู่ - สารเคมีผสมน้ำเพื่อใช้ราดสิ่งแวดล้อม - ทำความสะอาดกรง, คอก สิ่งปูรองที่สุนัขอาศัยอยู่ 3. การป้องกันการติดหมัดซ้ำจากสิ่งแวดล้อม - หมั่นทำความสะอาดที่อยู่อาศัยของสุนัข - ใช้ยาหยดหลังสม่ำเสมอ
		ได้ตามหลักการดังกล่าวเราก็จะสามารถกำจัดหมัดได้ อย่างง่ายดาย ต่อไปเรามาทำความรู้จักกับเห็บบ้างดีกว่านะคะ ว่าแตกต่างจากเห็บอย่างไร
		เห็บ เจ้าของเจ้าตูบทราบไหมคะว่า เห็บเป็นแมลงที่มีขา 8 ขา ลำตัวแบนทางด้านบนและด้านล่าง มีรูปร่างเป็นลูกนัทหรือลูกเกต นอกจากนี้เห็บยังแบ่งออกเป็น 2 ชนิดใหญ่ คือเห็บแข็งและเห็บอ่อน แต่เห็บอ่อนจะมีผิวที่ลำตัวคล้ายหนัง ทำให้ลำตัวอ่อนนุ่ม ส่วนเห็บแข็งลำตัวจะแข็งกว่า รูปที่ 7 ภาพแสดงรูปร่างลักษณะของเห็บ (ซ้าย = เห็บอ่อน, ขวา =เห็บแข็ง) จากข้อมูลรูปร่างลักษณะของหมัดข้างต้นเมื่อเทียบกับเห็บแล้วจะเห็นได้ว่าแตกต่างกันอย่างชัดเจน อย่างนี้เจ้าของเจ้าตูบก็คงพอจะแยกกันได้แล้วใช่ไหมคะ รูปที่ 8 แสดงภาพเปรียบเทียบเห็บ-หมัด (ซ้าย = หมัด, ขวา = เห็บ) วงจรชีวิตของเห็บมีด้วยกัน 4 ระยะ คือ ไข่, ตัวอ่อน, ตัวกลางวัยและตัวเต็มวัย หลังจากผสมพันธุ์ ตัวเมียจะต้องดูดกินเลือดจนตัวเปล่งจากนั้นจึงจะลงมาวางไข่ตามสิ่งแวดล้อม ตัวอ่อน, ตัวกลางวัยและตัวเต็มวัยล้วนแล้วแต่ต้องดูดเลือดของสุนัขกินเป็นอาหารด้วยกันทั้งนั้น ซึ่งการกินอาหารของเห็บจะใช้อวัยวะบางส่วนของปากเจาะผ่านผิวหนังและยึดติดกับผิวหนังของสุนัขอย่างหนาแน่น ดังนั้นเวลาดึงเห็บออกจากผิวหนังจะทำให้เกิดแผลและมีเลือดไหลที่หยุดยากเพราะน้ำลายของเห็บจะมีสารป้องกันการแข็งตัวของเลือด รูปที่ 9 ภาพแสดงวงจรชีวิตของเห็บ *อันครายที่เกิดจากเห็บ* ก่อให้เกิดบาดแผลจากการกัดของเห็บ และยังอาจก่อให้เกิดการติดเชื้อเฉพาะแห่งตามมาอีกด้วย โดยเฉพาะเชี้อแบคทีเรียจะส่งผลให้แผลดังกล่าวกลายเป็นแผลหนอง หรืออันตรายจากการดูดกินเลือดของเห็บ ถ้าเห็บมีจำนวนหลายตัวก็จะทำให้สูญเสียเลือดจำนวนมากจนอาจก่อให้เกิดภาวะโลหิตจาง เห็บเป็นตัวนำเชื้อโรคได้หลายชนิด เช่น แบคทีเรียและพยาธิเม็ดเลือด โดยเฉพาะพยาธิเม็ดเลือดอาจก่อให้เกิดอันตรายจนถึงชีวิตได้ เมื่อเห็นโทษแบบนี้แล้วคุณเจ้าของควรรีบหาวิธีกำจัดศัตรูตัวร้ายเหล่านี้โดยเร็วนะคะ *การกำจัดและควบคุมป้องกันเห็บ* มีหลักการคล้ายกับการกำจัดหมัดแต่มีข้อแตกต่างกัน คือหมัดจะวางไข่ตามร่องหรือรอยแตกของพื้นและผนัง ส่วนเห็บจะวางไข่บนพื้นดินและใบหญ้าที่ชื้น ดังนั้นการกำจัดเห็บในสิ่งแวดล้อมจึงควรมีการปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อม เพื่อทำให้สภาพแวดล้อมไม่เหมาะสมต่อการวางไข่และการดำรงชีวิตของตัวอ่อน เช่น การพรวนดินเพื่อดายให้ดินแห้ง, การเผาเศษไม้ใบหญ้าที่หมักหมมทิ้งไว้ นอกจากนี้การควบคุมการกลับมาติดเห็บอีกครั้งจะต้องทำต่อเนื่องและยาวนาน เพราะเห็บมีความสามารถในการดำรงชีวิตอยู่ในสิ่งแวดล้อมได้นานเป็นเดือนหรืออาจถึงเป็นปี แม้จะไม่ได้กินอาหารเลยก็ตาม
		มาถึงตรงนี้คุณเจ้าของคงพอที่จะแยกเห็บและหมัดออกจากกันได้แล้วใช่ไหมค่ะ แต่ไม่ว่าจะเป็นเห็บหรือหมัด ก็ก่อให้เกิดอันตรายต่อน้องหมาที่รักของเราได้ทั้งนั้น ดังนั้นเมื่อเราทราบถึงวิธีการกำจัดและควบคุมเห็บ-หมัดไม่ได้ยากเย็นอย่างที่คิด เราก็ควรจะรีบจัดการกับเห็บ-หมัดให้หมดไปจากตัวของน้องหมาได้แล้วนะคะ หลายคนอาจบอกว่าทำไมหยอดยาก็แล้ว ฉีดยาก็แล้ว แต่ก็ยังไม่หมดไปเสียที ก็เพราะว่าบนตัวสุนัขที่เจ้าของเห็นเป็นเพียง 10% ของที่อยู่บนพื้นเท่านั้นนะคะ นั้นหมายความว่านอกจากบนตัวสุนัขแล้ว เรายังต้องจัดการกับสิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบๆ ตัวสุนัขด้วยเพราะนั้นคือแหล่งเพาะพันธุ์ที่สำคัญของเห็บ-หมัด ทำแบบนี้ต่อเนื่อง 2-3 เดือนก็จะเริ่มเห็นผลแล้วล่ะค่ะ ดังนั้นก็อย่าพึ่งหมดกำลังใจในการกำจัดศัตรูตัวจิ๋วของเจ้าตูบก่อนนะ